Początki kolonii urzędniczej w Ligocie

Jest taki – w dużej części przedwojenny – rejon nowej Ligoty, który wyjątkowo dobrze nadaje się na spacer.

Niska, oryginalna willowa zabudowa, zieleń, mały ruch – dobrze jest leniwie powłóczyć się po tzw. kolonii urzędniczej
i docenić czasy, kiedy miastami nie rządzili deweloperzy, tylko ludzie mający zdrowy rozsądek i poczucie estetyki.

Historia kolonii zaczęła się prawie sto lat temu. Pod koniec 1929 r. zarząd Województwa Śląskiego postanowił zadbać
o urzędników zatrudnionych w górnośląskich placówkach, zwłaszcza tych, którzy byli napływowi i mieli kłopot zarówno
z mieszkaniem, jak i z asymilacją. Zamierzano zaprojektować dla nich osiedle, położone względnie blisko centrum miasta i dobrze skomunikowane. Wybór padł na teren położony w gminie Panewnik i należący do księcia pszczyńskiego Jana Henryka XV Hochberga. Kupowana działka leżała w widłach dzisiejszej ulicy Panewnickiej
i Piotrowickiej, zaznaczono ją na różowo.

Archiwum Państwowe w Pszczynie, szkic, 53/1409

Jeśli przyjrzymy się współczesnym mapom i współczesnej Ligocie, to z łatwością zauważymy znane dziś ulice:

Ten sam szkic, tylko z dodanymi przeze mnie istniejącymi dziś ulicami

Plan budowy niechcący zbiegł się idealnie w czasie z wielkim światowym kryzysem gospodarczym, który – przypomnijmy – wybuchł w końcu października 1929 roku i w kolejnych miesiącach dopadł także Polskę; nie pozostał też bez wpływu na rozwój kolonii w Ligocie. Śląski Urząd Wojewódzki był jednak początkowo szybszy od kryzysu
i 3 lutego 1930 r. kupił od księcia pszczyńskiego 20 hektarów gruntu pod planowaną zabudowę. Książę miał dostać milion 250 tysięcy złotych, co daje kwotę 6,25 zł za metr kwadratowy. Przelew poszedł 12 lutego.

Czy to dużo? Ceny targowe na różne produkty żywnościowe pod koniec marca 1930 roku były takie: za funt (około pół kilograma) masła – od 2,60 do 3 zł; funt wieprzowiny – od 1,40 do 1,80 zł; główka sałaty – od 25 do 50 groszy. Jeśli dobrze liczę, metr kwadratowy nieuzbrojonej działki w Ligocie był wart kilkanaście główek sałaty czy jakieś sześć współczesnych kostek masła (20 dkg). Coś mi mówi, że dziś Jan Henryk zrobiłby lepszy interes…

Wspomniany kryzys gospodarczy wyhamował planowane przez Śląski UW przedsięwzięcie na kilka lat – dopiero
w 1933 r. przystąpiono do wytyczania i budowy ulic, a nowe domy w kolonii zaczęły się pojawiać w drugiej połowie lat trzydziestych. W dodatku inwestorem nie był – jak planowano – UW, tylko prywatni właściciele, ale dalsze dzieje kolonii to już historia na kolejny wpis.

Źródła:

  • AP Pszczyna, zespół nr 53 (Akta finansowe), jednostka nr 1409
  • „Górnoślązak” nr 80, 5 IV 1930 r.
  • J. Ziembiński, Kartka z dziejów nowoczesnych Katowic – powstanie „Wojewódzkiej Parceli
    w Panewnikach” (Nowa Ligota)
    [w:] Kronika Katowic ’83, t. 1, red. L. Szaraniec, A. Niesyto, 1984

5 komentarzy. Dodaj komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Wypełnij to pole
Wypełnij to pole
Proszę wpisać prawidłowy adres email.
Aby kontynuować, musisz zaakceptować warunki

Najnowsze wpisy

Kategorie